#RówieśnicyBezPrzemocy

Informacja o grafice: Zdjęcie drzewa z jabłkami i bananami oraz przedstawiony post internetowy zostały wygenerowane przy użyciu sztucznej inteligencji na potrzeby edukacyjne. Wiadomość o takim odkryciu jest fikcyjna i stanowi przykład tego, jak łatwo można stworzyć przekonująco wyglądającą, ale nieprawdziwą informację.

Wyobraź sobie, że przeglądasz internet i nagle widzisz zdjęcie drzewa, na którym rosną jabłka i banany. Pod zdjęciem napis: „Niesamowite odkrycie! Udostępnij, zanim usuną to zdjęcie!”. Tysiące polubień, setki komentarzy. Wygląda na prawdziwą sensację!

Ale zaraz… Czy takie drzewo naprawdę istnieje?

W internecie codziennie pojawiają się zdjęcia, filmy i wiadomości, które nie zawsze pokazują prawdę. Niektóre są zwykłymi żartami, inne powstają po to, żeby zdobyć jak najwięcej wyświetleń, a jeszcze inne celowo wprowadzają ludzi w błąd. Takie celowe rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji nazywamy dezinformacją.

Zdarza się też, że ktoś przekazuje nieprawdziwą wiadomość zupełnie nieświadomie, bo sam w nią uwierzył. Dlatego tak ważne jest sprawdzanie informacji, zanim prześlemy je dalej.

A co z filmami? Przecież widać, że ktoś coś powiedział!

Niekoniecznie! Dzisiaj sztuczna inteligencja potrafi stworzyć film, na którym ktoś mówi lub robi coś, czego nigdy nie powiedział ani nie zrobił. Takie nagrania nazywamy deepfake'ami. Można na przykład przerobić film tak, żeby wyglądało, że znana osoba wypowiada dziwne słowa. Można też stworzyć fałszywe nagranie z udziałem zwykłego ucznia. I tu zaczyna się problem. Bo coś, co dla jednych jest śmiesznym filmikiem, dla kogoś innego może być naprawdę przykre.

Czy jeden lajk albo udostępnienie ma znaczenie?

Wyobraź sobie, że widzisz dziwny film i wysyłasz go koledze. On przesyła go trzem kolejnym osobom, a one następnym. Ktoś dodaje komentarz, ktoś zostawia serduszko. I nagle film, który obejrzało kilka osób, dociera do setek, a nawet tysięcy!

Wiele portali społecznościowych działa tak, że materiały wzbudzające zainteresowanie mogą być pokazywane kolejnym użytkownikom. Polubienia, komentarze i udostępnienia mogą zwiększać ich zasięg.

Co ważne, nawet jeśli udostępniasz film tylko po to, żeby go wyśmiać, nadal możesz pomóc mu dotrzeć do innych. A jeśli film przedstawia nieprawdziwą sytuację lub ośmiesza jakąś osobę? Pomyśl, jak może się czuć ktoś, kogo dotyczy.

Jak nie dać się nabrać?

Nie musisz znać się na komputerze ani sztucznej inteligencji. Wystarczy kilka prostych zasad:

1. Sprawdź, kto to opublikował. Czy znasz tę stronę? Czy można jej zaufać?
2. Nie wierz tylko nagłówkom. Sensacyjne tytuły często mają po prostu przyciągać uwagę.
3. Poszukaj informacji w innych miejscach. Czy wiadomość potwierdzają również wiarygodne źródła?
4. Sprawdź datę. Czasami ktoś udostępnia stare zdjęcie i twierdzi, że przedstawia dzisiejsze wydarzenie.
5. Nie ufaj bezgranicznie zdjęciom i filmom. Nawet bardzo realistyczne nagranie może być przerobione.
6. Masz wątpliwości? Zapytaj. Rodzica, nauczyciela lub inną zaufaną osobę.

A jeśli znajomy przesyła Ci coś podejrzanego?

Nie musisz od razu robić mu wykładu. Wystarczy zapytać: „Ej, a sprawdzałeś, czy to prawda?”.

Jeśli widzisz film lub zdjęcie, które kogoś ośmiesza, nie przesyłaj go dalej. Pomyśl, czy chciałbyś, żeby inni w ten sposób udostępniali materiały o Tobie. Jeśli materiał może komuś zaszkodzić, warto powiedzieć o tym zaufanej osobie dorosłej. Można też zgłosić go administratorom serwisu.

Internet daje nam mnóstwo możliwości. Możemy się uczyć, rozmawiać, śmiać i odkrywać ciekawe rzeczy. Warto jednak pamiętać, że nie wszystko, co ma tysiące polubień, musi być prawdziwe.

Następnym razem, gdy zobaczysz coś niesamowitego, zatrzymaj się na chwilę i zadaj sobie trzy pytania:

Czy to na pewno prawda?

Skąd ktoś ma tę informację?

Czy warto przesyłać ją dalej?

Bo czasami wystarczy kilka sekund zastanowienia, żeby nie dać się nabrać i nie wprowadzać w błąd innych.

Myśl. Sprawdzaj. Dopiero potem lajkuj i udostępniaj!

Szkoła Podstawowa

im. Powstańców Śląskich

w Łubnianach

Kontakt

 774215009

 psp.lubniany@lubniany.pl

ul. Opolska 51
46-024 Łubniany